Dạy con so sánh: lớn hơn, bé hơn, bằng nhau, dài hơn, ngắn hơn

Để dạy con so sánh, bắt đầu từ việc so sánh số lượng đồ vật thật (nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau), rồi mới chuyển sang so sánh số và dùng dấu: dấu lớn hơn ( > ), dấu bé hơn ( < ) và dấu bằng ( = ). Mẹo dễ nhớ: đầu nhọn của dấu luôn chỉ về số bé hơn, phía mở rộng luôn quay về số lớn hơn. Ví dụ 5 > 3 và 2 < 7.

Bước 1: So sánh số lượng bằng đồ vật

Xếp 5 cái kẹo và 3 cái bánh thành hai hàng, mỗi kẹo đối diện một bánh. Hàng nào còn thừa là hàng nhiều hơn. Hàng nào hết trước là hàng ít hơn. Nếu không hàng nào thừa thì hai hàng bằng nhau.

Cách "ghép đôi" này quan trọng hơn ta tưởng: trẻ nhỏ hay nghĩ hàng nào dài hơn là nhiều hơn, dù số vật như nhau. Ghép đôi giúp con thấy điều cần so là số lượng, không phải độ dài của hàng. Trẻ học nội dung này trong bài Nhiều hơn, ít hơn (tiền tiểu học) và Nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau (lớp 1).

Bước 2: Dấu lớn hơn, dấu bé hơn, dấu bằng

• Dấu lớn hơn ( > ): số bên trái lớn hơn số bên phải. Đọc "5 lớn hơn 3".
• Dấu bé hơn ( < ): số bên trái bé hơn số bên phải. Đọc "2 bé hơn 7".
• Dấu bằng ( = ): hai bên bằng nhau. Đọc "4 bằng 4".

Mẹo nhớ cho trẻ

• Miệng cá sấu: cá sấu tham ăn luôn há miệng về phía số lớn hơn. Đây là mẹo được nhiều giáo viên dùng.
• Đầu nhọn chỉ số bé: đầu nhọn nhỏ xíu chỉ vào số bé, phía mở rộng to quay về số lớn.
• Tay làm dấu: con đưa hai ngón tay mở rộng như chữ V nằm ngang, hướng phía mở về số lớn.

Xem các bài Lớn hơn, dấu lớn hơn, Bé hơn, dấu bé hơn và Bằng nhau, dấu bằng.

Bước 3: So sánh số có hai chữ số

Ở học kỳ 2 lớp 1, con so sánh các số đến 100. Quy tắc: so sánh chữ số hàng chục trước; nếu hàng chục bằng nhau thì so sánh hàng đơn vị. Ví dụ 42 > 38 vì 4 chục lớn hơn 3 chục; 56 < 59 vì hàng chục bằng nhau và 6 bé hơn 9. Xem bài So sánh số có hai chữ số.

Dài hơn, ngắn hơn, cao hơn, thấp hơn

So sánh độ dài là phần đo lường của lớp 1. Mẹo quan trọng nhất: đặt hai vật thẳng hàng ở một đầu rồi mới nhìn đầu kia. Trẻ hay nhầm khi hai cây bút đặt lệch nhau. Cho con tự so sánh bút chì, chiếc đũa, sợi dây, chiều cao của các thành viên trong nhà. Xem bài Dài hơn và ngắn hơn.

Lỗi hay gặp

• Viết ngược dấu: con hiểu 5 lớn hơn 3 nhưng viết 5 < 3. Dùng mẹo miệng cá sấu và cho con đọc to câu so sánh sau khi viết.
• So sánh theo độ dài hàng: quay lại bước ghép đôi đồ vật.
• So sánh 2 chữ số theo hàng đơn vị: con nghĩ 29 > 31 vì 9 > 1. Dùng que tính bó chục để con thấy 3 bó lớn hơn 2 bó.

Bài tập

Bài 1. Điền dấu >, < hoặc =: 4 ... 6   9 ... 2   7 ... 7   0 ... 1   10 ... 8

Bài 2. Điền dấu: 35 ... 53   48 ... 41   60 ... 60   72 ... 27   99 ... 100

Bài 3. Sắp xếp các số 15, 51, 8, 50 theo thứ tự từ bé đến lớn.

Câu hỏi thường gặp

Con hay nhầm dấu lớn hơn và bé hơn, phải làm sao?

Đó là lỗi rất phổ biến ở lớp 1. Hãy cho con đọc to câu so sánh mỗi khi viết ("năm lớn hơn ba") và dùng một mẹo cố định (miệng cá sấu hoặc đầu nhọn chỉ số bé). Đổi mẹo liên tục dễ làm con rối hơn.

Trẻ mầm non có cần học dấu >, < không?

Không bắt buộc. Ở tuổi mầm non, chỉ cần con biết nhiều hơn, ít hơn, bằng nhau bằng đồ vật. Dấu so sánh học ở lớp 1 hoặc giai đoạn tiền tiểu học.

Lời kết

So sánh là một kỹ năng toán con sẽ dùng mãi, từ cân thức ăn đến chọn đường đi. Bắt đầu bằng đồ vật, giữ một mẹo nhớ, và cho con đọc to câu so sánh. Đọc thêm: Cách dạy con học toán lớp 1 tại nhà và khóa Toán lớp 1 của TrenCay.

Nguồn tham khảo

• Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán (Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT), nội dung lớp 1.
• Sách giáo khoa Toán 1, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, NXB Giáo dục Việt Nam.
• Conservation (psychology), Wikipedia: thí nghiệm bảo toàn số lượng của Jean Piaget.