Giá trị sống Giản dị là gì? Dạy trẻ trân trọng những điều nhỏ

Giản dị là sống tự nhiên, không chạy theo hình thức, biết dùng đúng những gì mình cần và trân trọng những điều nhỏ bé trong cuộc sống. Với trẻ, giản dị là vui với một trò chơi tự nghĩ ra từ cành cây, hòn sỏi; là không thấy mình kém bạn vì không có món đồ đang "hot"; là biết giữ gìn đồ dùng thay vì đòi đồ mới liên tục.

Giản dị là một trong 12 giá trị sống của chương trình Giáo dục giá trị sống (Living Values Education). Chương trình liên hệ giản dị với thiên nhiên và với sự phát triển bền vững: dùng tài nguyên một cách khôn ngoan, nghĩ cho cả những thế hệ sau.

Giản dị là gì, giải thích theo cách trẻ hiểu?

• Với trẻ 3–7 tuổi: giản dị là điều rất tự nhiên với mình. Mình có thể học từ thiên nhiên, và những thứ giản đơn cũng rất đẹp. Giản dị là dùng những gì mình có và không lãng phí đồ vật của Trái Đất.
• Với trẻ 8–14 tuổi: giản dị mang lại sự thư thái. Đó là sống ở hiện tại, không làm mọi thứ phức tạp, biết trân trọng những điều nhỏ. Giản dị giúp tránh lãng phí, tránh những xung đột vì tham hoặc vì áp lực bạn bè, và khiến người ta dễ chia sẻ hơn.

Câu dễ nhớ cho con: "Mình không cần nhiều thứ để vui, mình cần biết quý những gì mình có."

Vì sao giản dị quan trọng hơn bao giờ hết?

Trẻ ngày nay tiếp xúc với quảng cáo từ rất sớm: trên tivi, trên video, trong trò chơi điện tử, cả qua những món đồ bạn bè mang đến lớp. Áp lực "phải có" khiến trẻ dễ:

• So bì, thấy mình kém bạn khi không có cùng món đồ.
• Nhanh chán đồ cũ và luôn đòi thứ mới.
• Đánh giá bạn bè qua đồ dùng, quần áo.

Giản dị không có nghĩa là thiếu thốn hay khắc khổ. Nó giúp trẻ có một "bộ lọc" bên trong để phân biệt điều mình thật sự cần với điều quảng cáo nói mình cần, và tìm niềm vui ở trải nghiệm hơn là ở đồ vật.

Khi con hay đòi đồ mới, cha mẹ nên làm gì?

1. Đừng vội từ chối hay đồng ý. Hỏi con: "Con thích món này ở điểm nào?" Đôi khi con chỉ muốn được chơi cùng bạn, không phải muốn món đồ.
2. Dùng "danh sách chờ". Con ghi món đồ muốn có vào danh sách. Sau hai tuần, nếu con vẫn muốn, cả nhà cùng bàn. Nhiều mong muốn tự biến mất sau vài ngày.
3. Để con góp một phần. Với trẻ lớn, con có thể dùng tiền tiết kiệm để góp mua. Trẻ trân trọng hơn những thứ mình phải bỏ công sức.
4. Nói "không" một cách bình tĩnh. Con có thể buồn, và điều đó không sao. Cha mẹ không cần thuyết phục con vui với quyết định. Xem thêm Khi nào cha mẹ nên nói không?

Cách dạy trẻ giản dị tại nhà

1. Bớt đồ chơi, xoay vòng đồ chơi. Cất bớt một nửa đồ chơi, mỗi tháng đổi một lần. Trẻ chơi sâu hơn với ít đồ hơn, và đồ cũ "trở lại" giống như đồ mới.
2. Cho con chơi với vật liệu mở. Hộp giấy, khối gỗ, đất nặn, cành cây, lá khô kích thích trí tưởng tượng hơn nhiều món đồ chơi chỉ có một cách chơi.
3. Sửa đồ cùng con. Dán lại quyển sách rách, khâu lại con gấu bông. Trẻ học rằng đồ vật có giá trị và có thể được chăm sóc.
4. Tặng trải nghiệm thay vì đồ vật. Một chuyến đi thăm vườn, một buổi cắm trại trong nhà, một ngày làm bánh cùng nhau.
5. Cha mẹ làm gương. Cách cha mẹ mua sắm, nói về đồ hiệu, về nhà cửa, xe cộ là bài học con nhìn thấy hằng ngày.

5 hoạt động giúp con thực hành giản dị

1. Đi dạo tìm kho báu (3–8 tuổi)

Đi dạo công viên và tìm "kho báu" thiên nhiên: một chiếc lá hình trái tim, một hòn sỏi tròn, một bông hoa nhỏ. Về nhà cùng làm một bức tranh từ kho báu.

2. Đồ chơi tự làm (4–12 tuổi)

Làm ô tô từ hộp sữa, rối tay từ tất cũ, đàn từ hộp giấy và dây chun. Trẻ thấy mình có thể tạo ra niềm vui mà không cần mua.

3. Một ngày "ba món" (6–12 tuổi)

Thử thách con chọn chỉ ba món đồ chơi cho cả ngày. Cuối ngày hỏi con: "Có ba món thôi, con có vui không? Con nghĩ ra những cách chơi nào?"

4. Phân biệt "cần" và "muốn" (7–14 tuổi)

Cùng con xem một tờ quảng cáo hoặc danh sách đồ định mua, chia thành hai cột "cần" và "muốn". Bàn với con vì sao mỗi thứ nằm ở cột đó.

5. Chợ trao đổi (8–14 tuổi)

Tổ chức một buổi trao đổi sách, đồ chơi cũ với bạn bè hoặc anh chị em họ. Đồ cũ của mình có thể là đồ mới của người khác.

Câu hỏi thường gặp

Dạy con giản dị có khiến con thấy thiệt thòi so với bạn?

Nếu cha mẹ giải thích lý do và cho con những trải nghiệm vui, con thường không thấy thiệt thòi. Điều trẻ nhớ nhất về tuổi thơ thường là thời gian bên gia đình, không phải số đồ chơi.

Giản dị có phải là keo kiệt?

Không. Keo kiệt là không muốn chia sẻ dù có đủ. Giản dị là không lãng phí, và vì không cần quá nhiều cho mình, người giản dị thường dễ rộng lượng với người khác.

Trẻ mấy tuổi thì nên dạy về tiết kiệm?

Từ khoảng 4–5 tuổi trẻ đã có thể hiểu việc để dành qua một con heo đất. Từ 7–8 tuổi có thể bắt đầu cho con một khoản tiền tiêu vặt nhỏ để tập quản lý. Xem thêm giá trị Trách nhiệm.

Lời kết

Giản dị giúp trẻ nhẹ lòng hơn trong một thế giới luôn bảo rằng mình cần thêm. Một đứa trẻ biết vui với điều nhỏ sẽ dễ hạnh phúc và dễ khiêm tốn hơn. Xem thêm bài tổng hợp 12 giá trị sống.

Nguồn tham khảo

• Living Values Education, Simplicity – Reflection Points.
• Living Values Education, About Us.
• Diane Tillman, Living Values Activities for Children Ages 8–14, Health Communications, 2000.