Vật lí lớp 6 đến lớp 12

Đổi đơn vị vật lí và bảng đơn vị SI, tiền tố

Đổi đơn vị độ dài, khối lượng, thời gian, vận tốc, diện tích, thể tích, áp suất, năng lượng, công suất, nhiệt độ. Kèm bảng đơn vị cơ bản SI và các tiền tố.

1 km\mathrm{km} = 10001000 m\mathrm{m}

Quy tắc đổi đơn vị
xđıˊch=xgoˆˊc⋅kgoˆˊckđıˊchx_{\text{đích}} = x_{\text{gốc}}\cdot\dfrac{k_{\text{gốc}}}{k_{\text{đích}}}
Trong đó
xgoˆˊcx_{\text{gốc}}
giá trị cần đổi, đo bằng đơn vị gốc
xđıˊchx_{\text{đích}}
giá trị sau khi đổi, đo bằng đơn vị đích
kgoˆˊc, kđıˊchk_{\text{gốc}},\ k_{\text{đích}}
hệ số quy về đơn vị cơ sở của cùng loại đại lượng (ví dụ 1 km=1000 m1\ \mathrm{km} = 1000\ \mathrm{m} thì kkm=1000k_{\mathrm{km}} = 1000)

Điều kiện: chỉ đổi giữa các đơn vị cùng loại đại lượng. Ví dụ 2,5 km=2,5⋅10001=2500 m2{,}5\ \mathrm{km} = 2{,}5\cdot\dfrac{1000}{1} = 2500\ \mathrm{m}.

Bảy đơn vị cơ bản của hệ SI

Độ dàimétm
Khối lượngkilôgamkg
Thời giangiâys
Cường độ dòng điệnampeA
Nhiệt độkenvinK
Lượng chấtmolmol
Cường độ sángcandelacd

Tiền tố thường dùng

teraT101210^{12}
gigaG10910^{9}
megaM10610^{6}
kilôk10310^{3}
hectôh10210^{2}
đềcada10110^{1}
đềxid10−110^{-1}
xentic10−210^{-2}
milim10−310^{-3}
micrôµ10−610^{-6}
nanôn10−910^{-9}
picôp10−1210^{-12}

Vì sao phải đổi đơn vị?

Công thức vật lí chỉ cho kết quả đúng khi các đại lượng dùng đơn vị đồng bộ, thường là hệ đơn vị quốc tế SI. Quên đổi từ gam sang kilôgam hay từ km/h sang m/s là lỗi mất điểm phổ biến nhất. Công cụ này đổi nhanh các nhóm đơn vị thường gặp ở lớp 6 đến lớp 12.

Cách dùng

  • Chọn đại lượng (độ dài, khối lượng, thời gian, vận tốc, diện tích, thể tích, áp suất, năng lượng, công suất hoặc nhiệt độ).
  • Nhập giá trị, chọn đơn vị gốc và đơn vị cần đổi; kết quả hiện ngay.
  • Số rất lớn hoặc rất nhỏ được viết dạng khoa học, ví dụ 1,6×10−191{,}6 \times 10^{-19}.

Những phép đổi nên nhớ

Vận tốc

1 m/s=3,6 km/h1\ \mathrm{m/s} = 3{,}6\ \mathrm{km/h}. Từ km/h sang m/s thì chia cho 3,6; ngược lại thì nhân với 3,6.

Diện tích và thể tích

Mỗi bậc đơn vị độ dài hơn kém 10 lần thì đơn vị diện tích hơn kém 100 lần và đơn vị thể tích hơn kém 1000 lần. 1 lıˊt=1 dm31\ \text{lít} = 1\ \mathrm{dm^3}; 1 ml=1 cm31\ \mathrm{ml} = 1\ \mathrm{cm^3}.

Nhiệt độ

T(K)=t(∘C)+273,15T(\mathrm{K}) = t(^\circ\mathrm{C}) + 273{,}15 (thường làm tròn 273). t(∘F)=t(∘C)×95+32t(^\circ\mathrm{F}) = t(^\circ\mathrm{C}) \times \dfrac{9}{5} + 32. Trong đó T(K)T(\mathrm{K}) là nhiệt độ tuyệt đối tính bằng kenvin, t(∘C)t(^\circ\mathrm{C}) là nhiệt độ Celsius và t(∘F)t(^\circ\mathrm{F}) là nhiệt độ Fahrenheit; nhiệt độ không thể thấp hơn 0 K0\ \mathrm{K}. Ví dụ 25 ∘C=298,15 K=77 ∘F25\ ^\circ\mathrm{C} = 298{,}15\ \mathrm{K} = 77\ ^\circ\mathrm{F}. Nhiệt độ không đổi theo hệ số nhân thuần túy nên được xử lý riêng với các đơn vị còn lại.

Hệ SI và tiền tố

Hệ SI có bảy đơn vị cơ bản (mét, kilôgam, giây, ampe, kenvin, mol, candela). Các tiền tố như kilô (10310^3), mega (10610^6), mili (10−310^{-3}), micrô (10−610^{-6}) giúp biểu diễn các giá trị lớn nhỏ. Hãy thuộc bảng ở trên vì chúng xuất hiện trong mọi chương trình Vật lí.

Luyện tập cùng con

Con làm xong bấm “Kiểm tra” để xem đúng sai. Bản in có chỗ để con viết đáp án.

  1. Câu 1.Đổi 36 km/h sang m/s.

  2. Câu 2.Đổi 2,5 kg sang gam.

  3. Câu 3.Đổi 25 °C sang kenvin (làm tròn, lấy 273).

  4. Câu 4.1 lít bằng bao nhiêu cm³?

  5. Câu 5.1 kWh bằng bao nhiêu kJ?