Review sách Nghệ thuật đánh cắp ý tưởng: 10 bài học sáng tạo của Austin Kleon

Nghệ thuật đánh cắp ý tưởng (tên gốc Steal Like an Artist, 2012) là cuốn sách mỏng của nhà văn, họa sĩ Austin Kleon, gồm 10 bài học về sáng tạo. Thông điệp chính: không có ý tưởng nào hoàn toàn mới; người sáng tạo học từ những người đi trước, kết hợp và biến đổi chúng thành thứ của riêng mình. "Đánh cắp" ở đây không phải là sao chép hay đạo văn, mà là học hỏi có chọn lọc, ghi nguồn và làm khác đi.

10 bài học trong sách

1. Hãy đánh cắp như một nghệ sĩ: mọi tác phẩm đều xây trên những thứ có trước. Hãy thu thập những ý tưởng mình thích.
2. Đừng chờ biết mình là ai rồi mới bắt đầu làm: bạn tìm ra mình qua việc làm, không phải trước khi làm.
3. Viết cuốn sách mà bạn muốn đọc: làm ra thứ mà chính bạn muốn thấy tồn tại.
4. Dùng đôi tay: rời khỏi màn hình, vẽ, viết, cắt dán bằng tay để ý tưởng chạy.
5. Dự án phụ và sở thích rất quan trọng: những thứ "vô bổ" thường nuôi dưỡng công việc chính.
6. Bí mật: làm tốt rồi chia sẻ: chia sẻ những gì mình học và làm.
7. Địa lý không còn là giới hạn: có thể học từ người ở bất kỳ đâu.
8. Hãy tử tế (thế giới là một ngôi làng nhỏ): kết nối với những người giỏi hơn mình, khen ngợi và ghi nhận người khác.
9. Hãy nhàm chán (đó là cách duy nhất để làm được việc): sáng tạo cần thói quen đều đặn, sức khỏe và sự ổn định.
10. Sáng tạo là phép trừ: giới hạn giúp sáng tạo. Chọn bỏ đi những gì không cần.

Hiểu đúng chữ "đánh cắp"

Kleon phân biệt rõ hai kiểu:

• Đánh cắp tốt: học từ nhiều người, ghi nguồn, biến đổi thành cái mới, kết hợp nhiều ảnh hưởng.
• Đánh cắp xấu: sao chép một người, không ghi nguồn, giữ nguyên, nhận là của mình.

Đây là bài học quan trọng cho học sinh trong thời đại dễ dàng sao chép trên mạng: học hỏi khác với đạo văn. Ghi nguồn là cách thể hiện sự tôn trọng người khác.

Điểm hay và điểm cần lưu ý

Điểm hay: ngắn, đọc trong một buổi; nhiều hình minh họa, câu ngắn dễ nhớ; giọng văn thân thiện, khích lệ người mới bắt đầu.

Điểm cần lưu ý: sách mang tính truyền cảm hứng nhiều hơn là hướng dẫn chi tiết. Người đã có kinh nghiệm sáng tạo có thể thấy các ý quen thuộc. Một số ví dụ gắn với văn hóa Mỹ.

Ai nên đọc?

• Các bạn tuổi teen thích vẽ, viết, làm video, thiết kế, hoặc đang loay hoay "mình không có ý tưởng gì".
• Cha mẹ muốn nuôi dưỡng sự sáng tạo ở con. Xem thêm: Tư duy sáng tạo là gì?
• Người đi làm cần một cú hích để bắt đầu một dự án cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Austin Kleon là ai?

Austin Kleon là nhà văn và họa sĩ người Mỹ, nổi tiếng với thơ "blackout" (bôi đen chữ trên trang báo để tạo bài thơ mới). Ông viết bộ ba sách về sáng tạo: Steal Like an Artist, Show Your Work! và Keep Going.

Sách có phù hợp với trẻ em không?

Phù hợp nhất với tuổi teen từ khoảng 12 tuổi trở lên. Trẻ nhỏ hơn có thể nghe cha mẹ kể lại một vài bài học bằng ví dụ gần gũi.

Mua sách ở đâu?

Xem thông tin và đặt sách tại trang Nghệ thuật đánh cắp ý tưởng trên Trên Cây.

Lời kết

Thông điệp của Kleon rất đơn giản: đừng đợi cảm hứng, hãy bắt đầu từ những thứ mình yêu thích, học từ người khác một cách trung thực, và làm đều đặn. Cuốn sách nhỏ này là một điểm bắt đầu tốt cho bất kỳ ai nghĩ rằng mình "không sáng tạo".

Nguồn tham khảo

• Austin Kleon (2012), Steal Like an Artist: 10 Things Nobody Told You About Being Creative, Workman Publishing.
• Steal Like an Artist, austinkleon.com.