Review sách Khi hơi thở hóa thinh không: sống trọn khi biết đời hữu hạn

Khi hơi thở hóa thinh không (tên gốc When Breath Becomes Air) là cuốn hồi ký của Paul Kalanithi, bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Stanford, viết trong những tháng cuối đời sau khi ông được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn cuối ở tuổi 36. Ông mất tháng 3 năm 2015, cuốn sách được xuất bản năm 2016 với phần kết do vợ ông, bác sĩ Lucy Kalanithi, viết tiếp. Đây không phải là một cuốn sách buồn để khóc, mà là một cuộc trò chuyện điềm tĩnh về câu hỏi: điều gì làm cho cuộc sống đáng sống?

Tóm tắt nội dung

Cuốn sách chia làm hai phần chính:

Phần một: Khi tôi khỏe mạnh, bắt đầu

Kalanithi kể về tuổi trẻ say mê văn chương. Ông học văn học Anh và sinh học, rồi triết học và lịch sử y khoa, trước khi quyết định học y. Câu hỏi theo đuổi ông suốt thời gian đó là: điều gì làm cho cuộc sống con người có ý nghĩa? Ông chọn phẫu thuật thần kinh vì đó là nơi y học chạm vào bộ não, nơi tạo nên suy nghĩ, ký ức và bản sắc của mỗi người.

Phần hai: Không dừng lại cho đến chết

Khi sắp hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú, ông phát hiện mình bị ung thư phổi. Từ vị trí của người thầy thuốc, ông trở thành bệnh nhân. Ông kể về việc quay lại phòng mổ trong lúc điều trị, quyết định cùng vợ sinh con, và những ngày tháng cuối đời viết sách.

Những thông điệp đáng nhớ

• Ý nghĩa nằm ở các mối quan hệ: với Kalanithi, điều làm cuộc sống có ý nghĩa là sự kết nối giữa con người với nhau.
• Thời gian hữu hạn thay đổi cách ta chọn: khi không biết mình còn bao lâu, câu hỏi không còn là "mình sẽ làm gì trong 20 năm", mà là "điều gì quan trọng nhất với mình bây giờ".
• Người thầy thuốc cũng là con người: cuốn sách cho thấy sự giằng xé giữa kỹ năng y khoa và lòng thấu cảm với bệnh nhân.
• Phần kết của Lucy: nhiều độc giả nói đây là phần xúc động nhất, kể về tình yêu và mất mát từ phía người ở lại.

Vì sao cha mẹ nên đọc?

Trẻ em cũng đặt những câu hỏi lớn: "Chết là gì?", "Ông bà có mãi ở với con không?", "Con sống để làm gì?". Đọc cuốn này giúp cha mẹ suy nghĩ chậm lại về chính những câu hỏi ấy, để khi con hỏi, cha mẹ có thể trả lời bằng sự chân thành thay vì né tránh. Triết học cho trẻ em cũng bắt đầu từ những câu hỏi như vậy. Đọc thêm: Triết học cho trẻ em là gì?

Cách đọc cùng con tuổi teen

• Đọc trước một chương, rồi trò chuyện với con về một chi tiết, không ép con đọc cả cuốn.
• Câu hỏi gợi mở: "Nếu con là Paul, con sẽ chọn tiếp tục làm việc hay nghỉ ngơi?", "Theo con, điều gì làm một cuộc đời có ý nghĩa?".
• Không có câu trả lời đúng. Mục đích là lắng nghe cách con nghĩ.

Câu hỏi thường gặp

Khi hơi thở hóa thinh không có buồn không?

Có những đoạn rất buồn, nhưng giọng văn điềm tĩnh, không bi lụy. Nhiều người đọc xong thấy biết ơn cuộc sống hơn là chán nản.

Cuốn sách dài bao nhiêu?

Khá ngắn, khoảng hơn 200 trang ở bản tiếng Anh, có thể đọc trong vài buổi.

Mua sách ở đâu?

Bạn có thể xem thông tin và đặt sách tại trang Khi hơi thở hóa thinh không trên Trên Cây.

Lời kết

Kalanithi không đưa ra công thức cho một cuộc đời ý nghĩa. Ông chỉ cho thấy một người đã sống thế nào khi biết thời gian của mình có hạn. Đó là lời nhắc dành cho tất cả chúng ta, những người cũng có thời gian hữu hạn, chỉ là chưa biết bao lâu.

Nguồn tham khảo

• Paul Kalanithi (2016), When Breath Becomes Air, Random House.
• When Breath Becomes Air, Wikipedia.