Có phải ai cũng cần một ước mơ lớn?

Mỗi khi ngồi lại trò chuyện với con, chúng ta thường vô thức lặp lại câu hỏi quen thuộc "Lớn lên con muốn làm gì?". Xã hội xung quanh liên tục ca ngợi những "ước mơ lớn", những hoài bão vĩ đại bay cao bay xa. Lời khuyên "hãy dạy con mơ lớn" xuất hiện ở khắp mọi nơi vô tình gieo vào lòng cha mẹ một nỗi lo âu vô hình: Nếu con mình chỉ muốn làm một người bình thường, không có ước mơ nổi bật, liệu có phải chúng ta đang thất bại trong việc giáo dục con?

Cái bẫy "ước mơ vĩ đại"

Nhiều cha mẹ thường vô tình đồng nhất ước mơ lớn của con với tiêu chuẩn thành công do xã hội áp đặt hoặc kỳ vọng cá nhân chưa thành của chính mình. Chúng ta mong con có hoài bão lớn vì tin rằng đó là động lực duy nhất giúp con tiến về phía trước. Thế nhưng, khi một đứa trẻ bị thúc ép phải có một ước mơ vĩ đại khi bản thân chưa sẵn sàng hoặc không phù hợp với cá tính, ước mơ ấy ngay lập tức biến thành một chiếc còng vô hình đè nặng lên vai con.

Trẻ nhỏ sẽ bắt đầu sống trong cảm giác hoang mang và tự ti khi thấy mình không thể tìm ra một "sứ mệnh" hoành tráng như bạn bè đồng lứa. Việc cố gắng mặc vừa một chiếc áo quá khổ khiến con mất đi niềm vui tự nhiên trong việc học hỏi. Đáng lo ngại hơn, áp lực phải trở nên xuất sắc đôi khi khiến con mang tâm lý sợ thất bại, không dám thử sức ở những lĩnh vực mới chỉ vì lo lắng mình sẽ không đạt được kết quả rực rỡ như kỳ vọng của cha mẹ.

Góc nhìn khoa học về động lực thực sự của trẻ

Nhiều nghiên cứu tâm lý học phát triển đã chỉ ra rằng động lực và sự viên mãn của con người không xuất phát từ những mục tiêu quá cao xa. Thuyết Đa trí tuệ của nhà tâm lý học Howard Gardner tại Đại học Harvard chứng minh rằng mỗi đứa trẻ sở hữu những nhóm năng lực hoàn toàn khác nhau. Có những trẻ mang thiên hướng hành động, khao khát chinh phục đỉnh cao nhưng cũng có những trẻ mang thiên hướng nội tâm, tìm thấy niềm vui trong sự tĩnh lặng, quan sát và gắn kết.

Bên cạnh đó, nghiên cứu kinh điển về sự kiên trì của nhà tâm lý học Angela Duckworth tại Đại học Pennsylvania cũng khẳng định yếu tố quyết định sự thành công lâu dài không phải là việc sở hữu một ước mơ vĩ đại từ sớm mà là khả năng hoàn thành trọn vẹn từng mục tiêu nhỏ mỗi ngày. Một đứa trẻ thích chăm sóc cây cối, cẩn thận xếp từng mô hình hay luôn sẵn sàng lắng nghe bạn bè cũng đang nuôi dưỡng những giá trị rất đẹp. Động lực sống của con có thể đến từ những trải nghiệm nhỏ bé, thực tế hằng ngày chứ không nhất thiết phải là một viễn cảnh làm thay đổi thế giới.

Bình thường nhưng không tầm thường

Sống một cuộc đời với những ước mơ nhỏ nhắn hoàn toàn không đồng nghĩa với việc chấp nhận sự tầm thường hay buông thả. Sự khác biệt nằm ở chỗ con biết trân trọng giá trị của hiện tại và nuôi dưỡng lòng tử tế từ những việc nhỏ nhất. Một đứa trẻ lớn lên biết tự lập, có trách nhiệm với công việc mình làm, biết rung động trước cái đẹp và cư xử tử tế với mọi người xung quanh – đó là một cá nhân cực kỳ vững vàng và giá trị cho xã hội.

Thay vì trao cho con một chiếc khuôn ước mơ đúc sẵn, cha mẹ hãy gieo vào lòng con những giá trị sống đúng đắn. Bài học lớn nhất về sự trưởng thành chính là giúp con biết tự tạo ra hạnh phúc nội tại, tự đứng vững trên đôi chân của mình và sống trọn vẹn trách nhiệm với bản thân lẫn gia đình. 

Đồng hành cùng con trên hành trình là chính mình

Mỗi đứa trẻ là một hạt giống với nhịp điệu nảy mầm rất riêng. Có những cây hướng dương luôn vươn cao về phía mặt trời nhưng cũng có những loài hoa nhỏ tỏa hương âm thầm dưới bóng râm. Việc của cha mẹ không phải là bắt cây hoa nhỏ phải vươn cao như cổ thụ mà là tưới nước, bón phân và kiên nhẫn chờ đợi con nở hoa theo cách của riêng mình.

Thay vì gặng hỏi con về những hoài bão xa xôi, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe những niềm vui nho nhỏ của con mỗi ngày. Hãy cổ vũ khi con hào hứng kể về một cuốn sách vừa đọc, một bức tranh vừa vẽ hay một hành động tốt con vừa làm trên lớp. Khi nhận được sự chấp nhận trọn vẹn và tình yêu không điều kiện từ cha mẹ, con sẽ không phải sống trong sợ hãi hay cố gắng đáp ứng kỳ vọng của người khác mà sẽ tự tin bước đi trên con đường của riêng mình.